Wertebroplastyka

Wertebroplastyka jest procedurą chirurgiczną, polegającą na wstrzyknięciu cementu do osłabionego trzonu kręgu, który uległ złamaniu. Jest to zabieg małoinwazyjny, wykonywany z cięcia skórnego długości zaledwie kilku milimetrów. Przy właściwej kwalifikacji pacjentów uzyskuje się znaczną redukcję bólu praktycznie natychmiast po zabiegu.

Jednym z częstszych następstw osteoporozy jest złamanie patologiczne trzonu kręgu. Do złamania dochodzi na skutek osłabienia wytrzymałości mechanicznej kręgu, który poddawany działaniu znacznych sił ściskających zapada się. Następstwem złamań jest ból, nieprawidłowa sylwetka i trudności z wykonywaniem nawet najprostszych codziennych czynności. Przez lata poza zapobieganiem występowania osteoporozy niewiele można było zaproponować pacjentom. Dopiero od około 10 lat dostępne są pewne techniki operacyjne, pozwalające do pewnego stopnia odwrócić następstwa osłabienia kości kręgosłupa.

WSKAZANIA

W odcinku piersiowym i lędźwiowym kręgosłupa 80% siły przenoszone jest przez trzon, masywną część położoną z przodu kręgosłupa. W wyniku osteoporozy dochodzi do osłabienia kości. Zmieniony patologicznie trzon nie wytrzymuje obciążenia i zapada się, ponieważ tylna część kręgosłupa nie jest objęta procesem chorobowym kręgosłup pochyla się do przodu. Do złamania może dojść nawet bez urazu np. podczas chodzenia. Klasycznie pojawia się nagły, znaczny ból, a z czasem może dojść do deformacji sylwetki ciała. Głównym wskazaniem do wykonania wertebroplastyki jest właśnie złamanie patologiczne w przebiegu osteoporozy. Metodę stosuje się w ostrej fazie, gdy złamanie jest świeże. Wertebroplastyka stosowana jest sporadycznie również do wzmacniania kości osłabionych nowotworem czy w ostrych urazach u osób z prawidłową gęstością kości.

PRZECIWWSKAZANIA

Metoda jest względnie przeciwwskazana u osób z zaburzeniami krzepnięcia. Nie należy jej wykonywać, gdy trzon jest zbyt mocno zapadnięty. W kwalifikacji do leczenia kluczowe znaczenie ma doświadczenie chirurga.

Zanim wprowadzono wertebroplastykę nie było zbyt wiele możliwości leczenia kręgosłupa u pacjentów ze złamaniem osteoporotycznym. Wyniki leczenia chirurgicznego otwartymi technikami klasycznymi były niezadowalające, ponieważ osteoporotyczne kości nie były w stanie utrzymać jakichkolwiek implantów. Dopiero techniki cementowe pozwoliły na małoinwazyjne odtworzenie i wzmocnienie kręgosłupa. Zasada działania polega na wprowadzeniu za pomocą długiej igły, pod kontrolą RTG, przez niewielkie nacięcie skóry, igły bezpośrednio do trzonu kręgu. Cement podawany jest w formie płynnej, gęstnieje do dużej twardości w czasie około 15-20 minut. Gęstnieniu towarzyszy wydzielanie dużej ilości ciepła, lokalna temperatura dochodzi do ok. 60°C. Cement podawany pod ciśnieniem rozpływa się po całym trzonie wzmacniając go i stabilizując. Zabieg można wykonać na dowolnej ilości kręgów w trakcie jednej sesji lub następujących po sobie zabiegów.

TECHNIKA OPERACYJNA

Zabieg może być wykonany w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, przez cały czas stosowany jest podgląd rentgenowski. Pacjent leży na brzuchu. Na każdy trzon wykonuje się dwa cięcia skórne długości 4-5 mm, a następnie do trzonu wprowadza się specjalne igły o średnicy 3-4 mm. Po upewnieniu się co do właściwego położenia igieł, za pomocą RTG, pod ciśnieniem wtłaczany jest cement. Następnie igły są wyjmowane, na cięcia skórne można założyć pojedynczy szew skórny. Cały zabieg trwa około 10-20 minut na każdy poziom.

MOŻLIWE POWIKŁANIA

Poważne powikłania wertebroplastyki są rzadkie, dotyczą mniej niż 5% pacjentów. Można je podzielić na ogólne, wspólne dla wszystkich zabiegów chirurgicznych oraz powikłania charakterystyczne dla wertebroplastyki, czyli wyciek cementu. Ponieważ cement podawany jest pod dużym ciśnieniem, wyciek zdarza się często. Prawie zawsze wyciek jest całkowicie nieszkodliwy, za wyjątkiem sytuacji gdy cement jest wtłoczony do kanału kręgowego, w którym biegnie rdzeń kręgowy oraz korzenie.

Powikłania ogólne, wynikające ze znieczulenia ogólnego, obecnie bardzo rzadkie to np. zator tętnicy płucnej, powstający gdy dochodzi do zastoju krwi w żyłach kończyn dolnych. Częstość występowania powikłania jest proporcjonalna do czasu trwania zabiegu: w przypadku wertebroplastyki zabieg jest bardzo krótki. Ryzyko wystąpienia infekcji jest stosunkowo niewielkie ze względu na małe cięcie skórne i krótki czas trwania operacji.

CZEGO SPODZIEWAĆ SIĘ PO ZABIEGU?

Pacjenci po zabiegu są monitorowani przez około 2-3 godziny. Jeśli zastosowano znieczulenie miejscowe możliwe jest wstawanie z łóżka już po 4-6 godzinach, a opuścić szpital pacjent może w ten sam dzień. Po znieczuleniu ogólnym zaleca się pionizowanie na drugi dzień. U większości pacjentów ból znacząco zmniejsza się praktycznie natychmiast. Powrót do pełnej aktywności powinien trwać około 4 tygodni, przez ten czas należy prowadzić oszczędzający tryb życia.

KYFOPLASTYKA

Metoda chirurgiczna polegająca również na wstrzyknięciu cementu do trzonu. Zasadnicza różnica w stosunku do wertebroplastyki polega na wykorzystaniu balonu, który pod bardzo dużym ciśnieniem podnosi złamany krąg przed podaniem cementu. W pewnym uproszczeniu balon działa jak podnośnik hydrauliczny. Możliwość podnoszenia złamanych trzonów jest główną zaletą tej metody, ponadto poprzez przygotowanie loży do podania cementu zmniejsza się ryzyko jego wycieku. Największą wadą metody jest cena, która jest nawet 4-5 krotnie wyższa niż w przypadku wertebroplastyki.